Hamerteen en klauwteen (kromstand van de kleine tenen)

Wat is een hamerteen en klauwteen? 

De termen hamerteen en klauwteen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze beschrijven in feite verschillende afwijkingen van de stand van één of meerdere kleine tenen.Bij hamertenen is de eerste teen, ofwel ‘grote teen’ normaal en zijn de tweede en/of andere tenen misvormd. Bij een hamerteen is het gewrichtje tussen het eerste en tweede kootje gebogen en tussen tweede en derde kootje gestrekt. Een klauwteen heeft daarbij nog een (over)strekking in het gewrichtje tussen het middenvoetsbeentje en het eerste kootje.

 

Klauwteen

 

 

Hamerteen

 

Oorzaken

Een hamerteen of klauwteen is een veelvoorkomende aandoening. De standsafwijking ontstaat vaak door een combinatie van oorzaken. Normaal gesproken is er een evenwicht tussen de verschillende spieren en pezen die de tenen bewegen (zogenaamde buigers en strekkers van de tenen). Als dit evenwicht in de besturing verstoord wordt, kan een standsafwijking ontstaan. Deze verstoring komt doordat de functie van de kleine voetspiertjes verandert. Dit kan vele oorzaken hebben, zoals oudere leeftijd al dan niet gepaard gaande met slagaderverkalking (“arteriosclerose”), diabetes, reuma of letsel na een ongeval. Verder is een veel voorkomende oorzaak van een hamerteenstand van de tweede teen een hallux valgus. Doordat de grote teen niet optimaal functioneert raakt de sturing van tweede teen uit zijn evenwicht en kan een hamerteen ontstaan, maar ook doordat de grote teen onder de tweede teen groeit en daarmee deze teen in een hamerteenstand drukt.

 

Klachten

Veel mensen met een hamerteen of klauwteen hebben weinig of geen last. Veelal is de standsafwijking dan nog soepel, maar bij lang bestaan kan deze kromstand stug worden.Hoewel de afwijking in de loop der jaren erger kan worden, is het zogenaamde preventief opereren om de standsafwijking te corrigeren niet nodig. Een operatie blijft later altijd mogelijk wanneer er wel klachten ontstaan bijvoorbeeld wanneer de standsafwijking niet meer soepel is maar stugger en stijver wordt. Een hamerteen kan zeer pijnlijk zijn en veel hinder geven bij het dragen van heel gewone schoenen. Meestal ontstaat er op het gewrichtje tussen het eerste en tweede kootje een likdoorn of eksteroog, die vanwege het wrijven tegen de schoen pijn veroorzaakt en ook kan gaan ontsteken.

Bij een stugge hamer- en klauwteen kan er ook een pijnlijke eeltplek op het topje van de teen ontstaan, waar, door de kromstand, een abnormaal hoge druk is ontstaan. Tevens kan er eelt en pijn onder de voorvoet ontstaan omdat de kromstand van de hamerteen het kopje van het middenvoetsbeentje naar beneden drukt en daarmee abnormaal veel druk veroorzaakt. Ten slotte kan dit gepaard gaan met ontsteking en pijn in het gewrichtje tussen het middenvoetsbeentje en het eerste kootje. Het kapsel van dit gewrichtje raakt dan slap en uitgerekt, waarna de teen in dit gewrichtje geleidelijk uit de kom gaat naar boven. Dit veroorzaakt dan weer meer druk onder het kopje van het middenvoetsbeentje en zodoende kan er pijn ontstaan zowel aan de onderkant van de voorvoet, alsook aan de bovenkant van de teen.

 

Behandeling van een hamerteen of klauwteen

Niet operatief 

In principe is de eerste behandeling van een hamerteen of klauwteen altijd een behandeling zonder operatie, ook wel conservatieve behandeling genoemd. In het beginstadium kunnen pijnlijke drukplekken voorkomen worden door het dragen van wijder schoeisel. Het dragen van brede schoenen vermindert de druk en pijn van de tenen.
Steunzolen in combinatie met schoenen met stevige, weinig tot niet buigbare zolen, verminderen de pijn onder de voorvoet. Een combinatie van beiden is ideaal.
Als uw eigen schoen of een gewone schoen uit de winkel niet meer past door de breedte van uw voet of door klauwtenen, zijn (deels) op maat
gemaakte schoenen met voldoende ruimte voor de voorvoet en tenen, een ander alternatief. Deze schoenen hoeft u niet altijd aan. Als u veel moet lopen of staan raden wij u aan deze schoenen te dragen. Als u een speciale gelegenheid heeft, kunt u gerust een nette en elegante schoen aan doen.We raden u aan bovenstaande eerst uit te proberen, voordat u kiest vooreen operatie.

 

Operatief 

Voor een operatieve behandeling van een hamerteen of klauwteen wordt gekozen wanneer sprake is van blijvende klachten ondanks een adequate conservatieve behandeling. Er bestaan verschillende ingrepen voor een hamer- en klauwteen correctie.
 

 

Hoe verloopt een operatie voor hamer- en klauwteen correctie?

Bij een simpele hamerteen correctie wordt het uiteinde van het eerste kootje en de basis van het tweede kootje weggenomen en dan de teen recht gezet en recht gehouden dmv een metalen pinnetje die uitsteekt uit de teen. Dit kan onder plaatselijke verdoving worden uitgevoerd.
U krijgt twee prikjes in de teen, er wordt een incisie gemaakt bovenop het gewricht waarbij de eeltplek eveneens wordt verwijderd. Vervolgens wordt de teen in de juiste stand vastgezet. De  stand wordt tijdelijk behouden middels het metalen pinnetje. De operatie duurt ongeveer 10 minuten en daarna wordt de hele voet verbonden. Het verband moet u twee weken laten zit¬ten, want hiermee wordt o.a. de teen in de goede stand gehouden. U mag wel lopen op de voet, maar vanwege infectie gevaar is het verstandig om veel te rusten met de voet omhoog, dus bv. met de voet op een kussen op een stoel.

 

Na twee weken komt u terug op de raadpleging en dan worden de hechtingen verwijderd. Het pinnetje blijft nog eens 4 weken zitten en zal na in totaal 6w verwijderd worden op de raadpleging. Dit is nagenoeg pijnloos.De geopereerde teen nog een aantal weken wat dikker blijven. U mag vrij snel na de ingreep op dezelfde dag naar huis

 

Bij een uitgebreide hamerteen correctie wordt ook het uiteinde van het eerste teenkootje en de basis van het 2e kootje weggenomen. Maar bovendien worden de strekpees en het kapsel aan de bovenkant van het gewricht aan de basis van de teen verlengd. Ook dit wordt een met een metalen pinnetje in de juiste stand gehouden.
Dit pennetje blijft 6 weken zitten. Vaak worden meerdere tenen aan één voet tegelijk gecorrigeerd en, als er een hallux valgus is, wordt deze ook rechtgezet en de knobbel aan de zijkant weggenomen.
Deze ingreep is te groot om onder plaatselijke verdoving te kunnen doen, maar zal ook via een dagopname gebeuren.

 

De resultaten van een hamerteen correctie zijn over het algemeen zeer goed. Het doel van de ingreep is pijn verlichting en standscorrectie en beide doelen worden in ongeveer 95% van de gevallen gehaald. Wel zal de geopereerde teen wat buig- en strekkracht verliezen, maar voor het goed functioneren van de voet is dit niet nadelig.

 

Voorbereiding op een hamer- en klauwteen operatie

Voor de operatie, zullen zo nodig een aantal vooronderzoeken en voorbereidingen plaatsvinden:

  • De operatiedag wordt ingepland. Een operatie voor hamer- en klauwtenen vindt plaats onder dagbehandeling, wat betekent dat u weer naar huis kunt op de dag dat u behandeld bent

  • Als voorbereiding op de operatie zal minimaal een vragenlijst moeten ingevuld worden. Eventueel zullen er nog enkele onderzoeken moeten gebeuren (bloedonderzoek, electrocardiogram, …). De aanvraagformulieren en meer informatie over deze onderzoeken vindt u in uw blauwe pre-opnamemap. Indien gewenst kunt u ook een anesthesist raadplegen die bepaalt of u de operatie kunt ondergaan en geeft u uitleg over de verschillende vormen van verdoving en pijnbestrijding zowel tijdens als na de operatie. Meer informatie over anesthesie leest u hier.

  • U haalt op tijd krukken in huis, die u op de dag van de operatie meeneemt naar het ziekenhuis. Dit kunt u onder andere regelen via uw ziekenfonds of een thuiszorgwinkel

  • Wanneer u geopereerd wordt, is het belangrijk dat uw voeten goed schoon zijn. Nagels moeten kortgeknipt zijn en eventuele nagellak verwijderd. Dit kunt u nog thuis doen. Hierbij moet u wel oppassen dat er geen wondjes ontstaan, aangezien deze de kans op een infectie na de operatie vergroten zodat de operatie zelfs mogelijk moet worden uitgesteld.

  • Roken vertraagt de wond- en botgenezing. Om complicaties te voorkomen, raden wij u sterk aan om ten minste 2 weken voor de operatie en ten minste 3 weken na de operatie te stoppen met roken.

  • Op de dag van opname voor de operatie draagt u gemakkelijk zittende kleding en schoeisel. Persoonlijke spullen zoals geneesmiddelen, kleding en toiletartikelen neemt u mee, evenals uw krukken. Laat waardevolle spullen zoveel mogelijk thuis.

  • Tijdens de operatie moet u nuchter zijn, tenzij de operatie onder locale anesthesie gebeurt.

 

Hoe verloopt de operatiedag?

De operatiedag verloopt als volgt:

  • U verschijnt op de afgesproken tijd in de kliniek. U moet ten minste twee uur voor de aangegeven operatietijd aanwezig zijn.

  • Na de voorbereiding door de chirug zelf of de anesthesist vindt de operatie plaats in de operatiekamer.

  • Na de operatie komt u rustig bij van de verdoving in de ontwaakruimte.

  • Uw orthopedisch chirurg komt nadien uitleggen hoe de operatie is verlopen en waar u op moet letten na de ingreep

 

Op het moment dat u voldoende hersteld bent na de operatie en de orthopedisch chirurg en anesthesist akkoord zijn met uw ontslag, mag u dezelfde dag terug naar huis. Na de operatie kan u niet zelf naar huis rijden en de eerste 24 uur is thuis toezicht door uw begeleider aangewezen.

 

Hoe verloopt het herstel?

Het herstel van een operatie voor hamer- en klauwtenen duurt ten minste 6 weken en verloopt in grote lijnen als volgt:

  • U mag na de operatie dezelfde dag naar huis.

  • De eerste 2 weken rust u zoveel mogelijk met de voet in hoogstand. U mag voorzichtig en kortdurend wat steunen op uw hiel met behulp van de krukken en de speciale schoen, als u deze al hebt gekregen.

  • Het verband moet dicht blijven tot aan de volgende controle op de raadpleging bij de orthopedisch chirurg

  • Na de operatie zal de voet enige tijd dikker zijn dan normaal, door belasten/oefenen kan deze zwelling nog toenemen. Dit kan soms langer dan 3 maanden aanhouden.

  • Na 2 weken wordt het verband verwijderd op de raadpleging en mag u meer beginnen te stappen met de speciale schoen of laars. In het begin met behulp van de krukken. De laars of schoen draagt u gedurende 4-6 weken. Na 4w komt u opnieuw terug op de raadpleging. 

  • Na 6 weken zijn de meeste patiënten in staat om de meeste activiteiten van het dagelijks leven weer op te bouwen maar het kan 3-6 maanden duren voor de voet helemaal normaal is.

 

Mogelijke complicaties

Bij iedere ingreep kunnen complicaties ontstaan. Zo ook bij een operatie van de voet. Over complicaties die te maken kunnen hebben met de anesthesie, leest u hier meer.
Overleg bij onderstaande complicaties na een voetoperatie met uw specialist voor eventuele behandeling:

  • Infecties 
    Er kan een infectie ontstaan. Bij een infectie krijgt u pijn en roodheid van de wond en temperatuur verhoging. De kans hierop is echter erg klein.

  • Trombose en longembolie
    Omdat u tijdens en vlak na de operatie minder rondloopt, kan er trombose ontstaan. Bij trombose ontstaan er bloedstolsels in de bloedvaten. Als bloedstolsels een bloedvat afsluiten, ontstaat een embolie. Het weefsel dat door dit bloedvat wordt voorzien van zuurstof, krijgt dan te weinig bloed. Hierdoor kan schade aan dat weefsel ontstaan. In een drukverband is de kans hierop veel kleiner dan met een gips

  • Nabloeding en zwelling 
    Er kan een nabloeding en zwelling optreden. Daarom is het belangrijk de eerste twee weken uw voet goed hoog te houden en zoveel mogelijk te rusten. Zwelling van de voet, kan zeker drie tot zes maanden aanhouden. Dit is normaal en verdwijnt spontaan.

  • Zenuwletsel
    Er kan een huidzenuw beschadigd raken omdat er sneden in de huid worden gemaakt. Dit geeft een doof gevoel in een gedeelte van de huid. Meestal verdwijnen deze klachten in de loop van de tijd vanzelf, soms zijn ze blijvend.

  • Niet vastgroeien van het bot
    Soms is het mogelijk dat de botuiteinden niet goed vastgroeien dit heet een ‘nonunion’ (het bot is niet goed geheeld). Patiënten die roken  hebben een verhoogd risico hierop, daarom wordt geadviseerd te stoppen met roken.

 

Veelgestelde vragen

Heb ik thuis hulp nodig na de operatie?

De eerste 2 weken na de operatie bent u niet zo mobiel als anders. Het is dan prettig als familie of vrienden een handje kunnen helpen. De eerste nacht na de operatie is het aangewezen dat u niet alleen thuis bent.

 
Wanneer mag ik weer werken, sporten en deelnemen aan het verkeer?

U mag weer autorijden en fietsen na 6 weken, als de controle radiografie heeft laten zien dat het bot is vastgegroeid. De termijn waarop werk kan worden hervat na de operatie, hangt uiteraard af van het soort werk dat u doet. Een kantoorbaan kan meestal na een tot 2 weken na een de operatie worden hervat op voorwaarde dat er  verplaatsingen naar het werk geregeld kan worden. Zwaarder werk kan meestal na 6-8 weken worden hervat. De meeste sportactiviteiten mogen voorzichtig worden hervat na 8 weken.

 
Wanneer moet ik contact opnemen met het ziekenhuis? 

Bij vragen kunt u altijd contact met ons opnemen, tijdens kantoortijden kunt u ons bereiken op het secretariaat orthopedie op het telefoonnummer 03 650 50 55. Bij zeer acute problemen zoals hoge koorts, lekkende wonde of een warme en pijnlijke kuit, kunt u zich ook steeds wenden tot uw huisarts of de dienst spoedgevallen van het ziekenhuis.

 
Moet ik na de operatie starten met kinesitherapie? 

Als u moet starten met kinesitherapie, dan zal uw orthopedisch chirurg dat met u bespreken. Indien dit nodig blijkt, wordt meestal pas na 6 weken na de operatie gestart met kinesitherapie

 

Mag ik mijn voet na de operatie direct volledig belasten?

De eerste 2 weken rust u zoveel mogelijk met de voet in hoogstand. U mag voorzichtig en kortdurend wat steunen met behulp van de speciale schoen of laars en krukken. Na 2 weken mag u meer beginnen te stappen met behulp van de krukken en in de speciale schoen of laars gedurende 4-6 weken.

 

Waarom moet ik nuchter blijven voor de ingreep?

Als de operatie gebeurt onder verdoving moet de maag leeg moet zijn voor de operatie, dit om te voorkomen dat maaginhoud in de longen kan komen.

 

Hoe lang duurt de operatie?

De hamer- en klauwteen operatie zelf duurt tussen gemiddeld 10 minuten per teen. De opname in het ziekenhuis is meestal enkele uren.

 

U kunt zich thuis voorbereiden op de operatie door de u geleverde informatie goed door te nemen. Bij eventuele vragen kunt u best een afspraak maken met uw orthopedisch chirurg die de operatieve procedure, de revalidatie, de risico’s en het verwachte resultaat van de ingreep met u zal bespreken.